نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۶ سه شنبه ۳۰ آبان | Tuesday 21 Nov 2017 | اِثَّلاثا ٢ ربيع الاول ١٤٣٩
پربیننده‌ترین:
پربیننده‌ترین
تیتر خبرها
کیوسک
شماره: 129 | ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۰ شهريور
کد خبر: ۱۴۵۲۳

چه زمانی می‌توانیم از افزایش صادرات صحبت کنیم؟

   مجیدرضا حریری- رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران ا

 

از مجموعه صادرات ما، حدود ۶۰ درصد نفت، گاز طبیعی  یا پتروشیمی است و در این میان در حوزه فناوری کمترین صادرات را داریم. آن ۴۰ درصد باقیمانده هم کالاهایی است که قیمت حامل‌های انرژی در هزینه تمام‌شده آن تأثیر بالایی دارد، مانند سیمان، سرامیک، لوازم بهداشتی و... که به عراق و افغانستان صادر می‌کنیم. بخش دیگر در این ۴۰ درصد باقیمانده، مواد خام است، مانند کانی‌ها، مواد فلزی و معدنی که به صورت خام آنها را صادر می‌کنیم. از نظر من، این بخش هم هیچ تفاوتی با صادرات نفت ندارد و تنها تفاوت در نوع استخراج این مواد طبیعی است. مثلا نفت را از عمق ۱۰۰ متری زمین استخراج می‌کنیم و کانی‌ها یا مواد معدنی را از عمق ۲۰ متری.

 


معتقدم ما اصولا کالای صادراتی و صنعتی تقریبا در کشور نداریم، زیرا تولید این کالاها در کشور ما بنا به هزار دلیل بسیار گران تمام می‌شود؛ پس در نتیجه باید بیان شود که تولیدات ما نه از نظر کیفیت و نه قیمت رقابت‌پذیر با کالاهای خارجی نیست، چنان‌که در بازارهای داخلی کشور هم قدرت رقابت در مقابل کالای قاچاق یا واردات رسمی را ندارد. در کل، تولیدی که در ممکلت ما اتفاق می‌افتد، در بازارهای خارجی رقابت‌پذیر نیست.
زمانی ما می‌توانیم درباره این موضوع صحبت کنیم که سطح صادراتمان افزایش پیدا کرده باشد و کالاهایمان با نیروی کار بومی ساخته شده باشد، وگرنه هیچ کدام از مواد خام ما، کالای صادراتی باافتخاری نیست. نه به این معنا که این نوع از صادرات بد است، اما نمی‌شود با افتخار روی آن حساب کرد. ما زمانی می‌توانیم روی صادرات کشورمان حساب کنیم که حاصل کار فناورانه باشد و از این‌دست صادرات در کشور خیلی کم داریم. البته عمده این نوع صادرات ما بازار عراق و افغانستان است که این دو بازار هم اگر از دست ما بیرون بیاید، تقریبا این بخش از صادراتمان به صفر می‌رسد.

 


اگر ما می‌خواهیم موضوع صادرات را به‌طور واقعی پیگیری کنیم، باید سیاست‌های تولیدی را با جدیت پیگیری کنیم و از طرفی به جای تولید، برای جایگزینی واردات به سمت تولید صادراتی برویم که این نوع از فعالیت مشخه‌های خاص خود را دارد.
باید کارخانه‌هایی داشته باشیم که بتوانند کالاهایی تولید کنند که رقابت‌پذیر باشند. اگر بتوانیم بیسکویت هم به خارج بفروشیم ـ که البته بدون یارانه و رانت و سوخت ارزان باشد ـ خوب است و اگر موشک هم بفروشیم باز هم خوب است. یعنی از ساده‌ترین تا پیچیده‌ترین کالاها را باید در دستور کار قرار دهیم. باید ببینیم درباره چه کالاهایی این کار را می‌توانیم انجام دهیم. اینکه فکر می‌کنیم همه کارهای دنیا را باید تنهایی انجام دهیم، اشتباه است. ما باید در کشورمان تعدادی از کالاها را تولید کنیم که بنا به دلایلی ارزان‌تر و باکیفیت‌تر از دیگر نقاط دنیا در دسترس خریدار قرار می‌گیرد. البته ما در صادرات سنتی چنین موضعی را داریم.

 


یعنی کالاهایی داریم که ارزان‌تر و باکیفیت‌تر از دیگر نقاط دنیا است، مانند پسته، فرش، صنایع دستی که در دنیا معروف است و می‌توان گفت ایران در این نوع از کالاها به برند تبدیل شده است. یا حتی زعفران ایرانی که در دنیا بی‌نظیر است و می‌تواند با دیگر کالاهای دنیا رقابت کند، اما در مجموع، این صادرات سنتی رقم کمی است و باید در صادرات تولیدی هم به این رقم برسیم. مانند کاری که کره‌ در تولید لوازم خانگی و خودرو انجام داد، یعنی برای آنها تعریف شده است که فقط باید این نوع از کالاها را تولید کنند و در آن حرفه‌ای عمل می‌کنند.
اما ما بر عکس کره، می‌خواهیم همه چیز را تولید کنیم و بگوییم خودمان می‌توانیم همه کار را انجام دهیم. چنین سیاستی که از ابتدای انقلاب هم آن را داشتیم، سیاست خودکفایی و جایگزینی واردات بوده است. یعنی هیچ وقت سیاست تولید صادرات را در کشورمان واقعا پیگیری نکردیم. همیشه هم شعار خودکفایی دادیم و گفتیم باید در داخل تولید کنیم و وارد نکنیم. هیچ وقت، نگفتیم ۲۰ قلم کالا وارد کنیم و در مقابل ۲۰ قلم کالای خوب تولید کنیم که صادراتی باشد و خارج از مرزهای کشور با کالاهای مشابه رقابت کند.

 


حل این موضوع که من در این یادداشت به آن اشاره کردم، دست دولت‌ها نیست. یعنی نمی‌توان گفت با وجود این دولت یا آن دولت این موضوع حل می‌شود. البته، دولت‌ها می‌توانند آن را شدت و ضعف ببخشند، اما حل آن همت و عزم ملی می‌خواهد.
این موضوع رویه‌ای است که ما در فرهنگ‌مان پیش گرفته‌ایم و اصلا نمی‌خواهیم قبول کنیم ما برترین آدم‌های دنیا نیستیم و اگر به این نتیجه برسیم، دنبال توانایی‌ها و برتری‌‎های خودمان می‌گردیم و در آنها دست به تولید و صادرات می‌زنیم. پس موضوع ما بحث صادرات نیست، بلکه ضعف در ساختار تولید است.


باید ساختار را تغییر دهیم و برویم به سمت کشف نقایصی که داریم تا بتوانیم با افتخار بگوییم صادرات‌مان افزایش پیدا کرده است.  اگر ساختار تغییر کند و شرایط تولید و صادرات در کشورمان به خوبی مهیا شود آن زمان همه ما می‌توانیم به صادرات با‌کیفیت و با‌ارزش تولید‌کننده‌های  کشورمان به خارج افتخار کنیم‌.
صادراتی که آن زمان می‌توان نگران زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل آن بود، اما در حال حاضر به نظرم زیرساخت‌های موجود کفاف این حجم از صادرات کشورمان را می‌دهد و نباید خیلی نگرانش بود.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی