نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۶ جمعه ۳۱ شهريور | Friday 22 Sep 2017 | اِجُّمعَة ١ محرم ١٤٣٩
پربیننده‌ترین:
پربیننده‌ترین
تیتر خبرها
کیوسک
شماره: 129 | ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۰ شهريور
کد خبر: ۱۴۵۲۴

شانس دوباره برای تهران

بهشاد بهرامی ا


اقتصاد چین در سی سال گذشته، تجربه اصلاحات اقتصادی مداوم و موفق داشته است. بررسی ابعاد مختلف این تجربه نشان می‌دهد، یکی از دلایل موفقیت چین در این مسیر، آغاز اصلاحات اقتصادی در ابعاد کوچک محلی و توسعه آن در سایر نقاط کشور بوده است. از این‌رو، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند تجربه اجرای اصلاحات ساختاری در سطح محلی و تسری به سطح ملی در صورت موفقیت، می‌تواند الگویی برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌سازان اقتصاد ایران نیز باشد. به این معنا که دولت در همکاری با دولت محلی شهرهای مختلف از جمله تهران که هم‌اکنون با مشکلات مختلف دست‌وپنجه نرم می‌کند، می‌تواند اصلاحات اقتصادی برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان را در یک محدوده کوچک شهری آغاز کند، سپس در صورت موفقیت به سایر نقاط کشور نیز تسری دهد.

 

اجرای این الگو، یعنی اصلاحات در حوزه‌های مختلف در ابعاد کوچک‌تر، در زمان کنونی که از یک سو مدیریت شهری پایتخت پس از ۱۲ سال به طور جدی پوست‌اندازی کرده و از سوی دیگر، کابینه محلی مستقر در شهرداری تهران با دولت گفتمان و رویکرد همراه دارد، می‌تواند هزینه یادگیری و یافتن راه‌حل بهینه را به حداقل برساند. ایجاد تغییرات اساسی در نظام بودجه‌ریزی، بازتوزیع ثروت، مبارزه با فساد از جمله حوزه‌هایی است که زمینه آغاز اصلاحات ساختاری در ابعاد کوچک محلی را رقم می‌زند. یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که نیاز به اقدام مشترک دولت و شهرداری برای اصلاحات ساختاری دارد، شهرسازی و معماری پایتخت است، زیرا همان‌طور که دولت بیش از نیم قرن در حال تأمین منابع متکی بر منابع زیرزمینی است، شهرداری تهران نیز بیش از دو دهه است که بر فروش آسمان شهر (تراکم) اتکا دارد. بنابراین برای تغییر الگوی تأمین مالی شهر، افزایش سهم درآمدهای پایدار و بازگشت حوزه شهرسازی و معماری به جایگاه اصلی خود، مأموریت مشترک دولت و شهرداری چیست؟

 

جایگزینی کمیت با کیفیت
از دیدگاه استادان شهرسازی، تفکر حاکم بر مدیریت شهری در چند دهه اخیر منجر به کاهش کیفیت زندگی در شهر تهران شده‌، زیرا در سال‌های گذشته به جای آنکه پروژه‌های طراحی شهری ـ که به افزایش سطح کیفیت زندگی شهری می‌انجامد ـ بر مدار توسعه شهری قرار گیرد، پروژه‌های برنامه‌ریزی شهری که منشأ ارتقای نشانه‌های کمیتی در شهر همچون پل‌ها و بزرگراه‌ها است، محور اصلی فعالیت در حوزه شهرسازی قرار‌ گرفته است. مصطفی بهزادفر، استاد شهرسازی و معماری دانشگاه علم و صنعت، در این‌باره معتقد است، هم‌آوایی دولت و شهرداری در دوره جدید یک فرصت برای شهر تهران است و با بهره‌گیری از این فرصت می‌توان مشکلات پایتخت را از سه مسیر رفع کرد.

 


او در توضیحاتی به اشکالات سبک فعالیت در حوزه شهرسازی پایتخت در سال‌های گذشته اشاره می‌کند و می‌گوید: یکی از مهم‌ترین اهدافی که مدیریت شهری جدید برای دوره آتی ترسیم کرده، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است. برای دستیابی به این هدف، در مرحله نخست به تعریف پروژه‌های کیفیت زندگی شهری یا همان پروژه‌های طراحی شهری نیاز است.
به گفته او، در سال‌های گذشته، الگویی که شهرسازی در شهر تهران از آن استفاده کرده، به‌کارگیری پروژه‌های برنامه‌ریزی شهری بود که در مقابل ارتقای کمیت در شهر، کیفیت زندگی ساکنان آن را کاهش می‌داد. یکی از مهم‌ترین اثرات اولیه این‌گونه پروژه‌ها کاهش محیط شهری بود. به همین دلیل، ضروری است در این دوره پروژه‌های کیفیت زندگی شهری همچون ساماندهی پل‌ها، گسترش و توسعه فضاهای سبز و باز شهری و... در اولویت کاری مدیریت شهری قرار گیرد. بهزادفر می‌گوید، اقدام مشترک دولت و شهرداری در سه مسیر بخش زیادی از مشکلات شهر تهران را مرتفع می‌کند: رفع مشکلات و خلاءهای قانونی در مسیر اختیارات مدیریت شهری؛ برنامه‌ریزی‌های جدید برای تدوین روش‌های نوین تأمین مالی؛ اجرای وظایف قانونی دولت در مسیر کمک به شهرداری‌ها، سه مسیری است که این استاد دانشگاه به آن اشاره می‌کند.

 

او در توضیح این روش‌ها می‌گوید: شهرداری باید در دوره جدید برای کاهش اتکای درآمدی به منابع حاصل از حوزه شهرسازی، برنامه‌ریزی جدید کند. تدوین سازوکار اخذ عوارض سکونت و بهره‌برداری به جای عوارض ساخت‌وساز، یکی از مسیرهایی است که می‌تواند به تأمین منابع درآمدی برای اداره شهر کمک کند. بهزادفر پیشنهاد می‌کند، دولت از طریق پرداخت بدهی خود به شهرداری که تقریبا رقمی برابر با طلب پیمانکاران از مدیریت شهری است، می‌تواند به شهرداری برای بازگشت به مسیر خوش‌حسابی کمک کند.

 

 

مشکلات «محلی» با ابعاد ملی
جدا از مشکلات محدوده درونی شهر تهران، برخی از کارشناسان شهری معتقدند، مشکلات شهر تهران به دلیل پایتخت بودن آن ابعاد ملی دارد و از این زاویه کارهای برزمین‌مانده زیادی برای مداخله دولت در حل مسائل شهر تهران وجود دارد. میثم بصیرت، عضو هیئت علمی دانشکده شهرسازی دانشگاه تهران، اصلی‌ترین مأموریت مشترک دولت و شهرداری را فراهم‌کردن سازوکار متمایز در برنامه‌ریزی مدیریت شهری تهران می‌داند. یکی از زمینه‌هایی که باید در دوره جدید تعیین تکلیف شود، حریم پایتخت است که در سال‌های گذشته معطل مانده است. او می‌گوید: نبود سازوکار مناسب در مدیریت شهری یکپارچه در مجموعه کلان‌شهر تهران منجر به شکل‌گیری فرایندی برای ایجاد محدوده‌های جدید در استان تهران شده است. این در حالی است که اگر سازوکارهایی در چارچوب منطقه‌گرایی مدنظر قرار گیرد، از یک سو از ایجاد واحدهای جدید و فرایند تبدیل روستاها به شهرها در حریم شهر تهران جلوگیری می‌شود و از سوی دیگر، رقابت مخرب بین شهرها به دلیل تفاوت در برخورداری از خدمات به تشریک مساعی تبدیل می‌شود.

 


این پژوهشگر شهری بر یک نکته دیگر نیز تأکید دارد، او می‌گوید که در این دوره، باید یک بار برای همیشه، موضوع تحمیل هزینه‌های پایتخت بودن به شهر تهران تعیین تکلیف شود. او همراه با تأکید بر این موضوع، یادآور می‌شود شهر تهران به دلیل پایتخت بودن از مواهبی نیز برخوردار است، بنابراین در مقابل هزینه‌های تحمیل‌شده به تهران بابت پایتخت بودن، دولت می‌تواند از برخی منافعی که در تهران نهفته است، چشم‌پوشی کند. علاوه بر این مسائل، نکته مهمی که برخی از استادان شهرسازی بر آن تأکید می‌کنند آن است که مسائل درونی شهر تهران فقط مسئله محلی یک شهر نیست، بلکه ماهیت ملی دارد، از این‌رو باید دو راهکار اساسی برای رفع آن در نظر گرفت. بصیرت در توضیح این راهکار می‌گوید: در مرحله نخست، باید قانون برنامه‌ریزی و مدیریت پایتخت اجرا و شکل بگیرد و در مرحله دوم، در سطح منطقه کلان‌شهر تهران، سازوکار ویژه مدیریت منطقه‌ای برای شهرداری ایجاد تا به تدریج زمینه حکمروایی محلی برای شهرداری فراهم شود. این استاد دانشگاه تهران احیای شورای نظارت بر گسترش شهر تهران را نیز دیگر اقدامی می‌داند که دولت و شهرداری باید به صورت مشترک آن را پیش ببرند.

 


به گفته او، استفاده از تجربه شهرهای دنیا همچون سئول و لندن در این زمینه الگوی مناسبی است. در این شهرها، با ایجاد قانون و برنامه‌ریزی برای حل مسائل پایتخت، پشتوانه مالی و اقتصادی پیش‌بینی شده است. این تجربه نیز با  تفاهم دولت، مجلس و سایر قوا می‌تواند برای حل مشکلات شهر تهران استفاده شود.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی