نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۷ چهارشنبه ۲۸ آذر | Wednesday 19 Dec 2018 | اِلأَربِعا ١٠ ربيع الثاني ١٤٤٠
پربیننده‌ترین:
تبلیغات
پروازنما تین نیوز
کیوسک
شماره: 189 | ۱۳۹۷ دوشنبه ۱۲ آذر
کد خبر: ۱۹۸۶۷
محمدرضا توکلی

طراحی شهرهای جدید بر اساس حاکمیت پیاده

نورا حسینی|

 

TOD یک مجموعه اصلاحات شهری است که باعث می‌شود مترو یا هر سیستم حمل‌ونقل عمومی یک شهر با راندمان بیشتری به کار آید. این مجموعه TOD و اصلاحاتش، خیابان‌های شهر را از خودروها پس می‌گیرد و به عابران پیاده و دوچرخه‌سواران تحویل می‌دهد، درواقع به زبان آنچه امروز مصطلح است، شهر را انسان‌محور می‌کند.
با محمدرضا توکلی، مدیرکل دفتر حمل‌ونقل و ترافیک شرکت عمران شهرهای جدید، در خصوص تحقق TOD در شهرهای جدید گفتگو کرده‌ایم که در پی می‌آید:

 


 به دلیل اینکه ساخت شهرهای جدید هنوز تکمیل نشده‌اند، اجرای TOD در آنها آسان‌تر است، آیا برای اجرای طرح‌های TOD در شهرهای جدید، برنامه‌ای دارید؟
شهرهای جدید بر اساس سیاست جلوگیری از رشد کلان‌شهرها ایجاد شد. قرار بر این بود که در اطراف کلان‌شهرها، شهرهای جدید ایجاد شود و وظیفه آنها جذب سرریز جمعیتی بود که به سمت کلان‌شهرها می‌آمد و می‌توانست مشکلات زیادی که ایجاد می‌کنند را جذب کنند بنابراین ایجاد ۱۷ شهر جدید در دستور شرکت عمران شهرهای جدید قرار گرفت و عملیات اجرایی آنها از سال ۶۸ آغاز شد.
 بحث حمل‌ونقل شهرهای جدید یکی ازموضوعات مهمی بود که متأسفانه فقدان برنامه حمل‌ونقل میان کلان‌شهرها و شهرهای جدید، مشکلاتی ایجاد کرد.

 


 دسترسی دشوار به کلان‌شهرها، باعث شد شهروندان مشکلاتی را برای دریافت خدمات، اشتغال و دسترسی به کلان‌شهرها داشته باشند. از سوی دیگر، برنامه‌ریزی که امروزه در دنیا اتفاق می‌افتد، حرکت به سمت توسعه حمل‌ونقل همگانی و رفتن از خودرومحوری به سمت حمل‌ونقل عمومی است.
 در چند سالی که بحث TOD در وزارت راه‌وشهرسازی مورد توجه قرار گرفت، ظرفیت‌های شهرهای جدید در این حوزه شناسایی شد تا این موضوع را به‌طور واقعی در شهرهای جدید به سرانجام برساند.
شهرهایی مانند پرند، صدرا، بهارستان، گل‌بهار و هشتگرد، نمونه‌هایی هستند که امروزه توسط شرکت عمران شهرهای جدید، مطالعات TOD آنها در حال انجام است.

 


 مشکلاتی که امروز کلان‌شهر تهران دارد، نشان می‌دهد که باید تهران به حومه خود توجه بیشتری کند و دسترسی شهرهای جدید در این میان نقش اساسی دارد. در وزارت راه‌وشهرسازی مطالعات TOD پنج شهر در دستور کار قرار گرفته که بر اساس آن، پیاده‌مداری، دوچرخه‌سواری و کاهش استفاده از خودروهای شخصی در اولویت است و تلاش می‌کنیم به سمت حمل‌ونقل همگانی مانند قطار سبک، اتوبوسرانی، تاکسی، ون، پیاده‌روی و دوچرخه پیش برویم. امکان این اتفاق در کلان‌شهرها به‌سختی می‌افتد ولی در شهرهای جدید چون شهرها در دست‌ساخت هستند و هنوز تکمیل نشده‌اند و مشکل زمین نیز در این شهرها وجود ندارد، بسیار راحت است.

 


بر اساس این طرح شهروندان باید بتوانند پس از طی مسیر پیاده‌ای، به حمل‌ونقل همگانی برسند، در این راستا شعاع ۱۶۰۰ متر برای دریافت خدمات تعریف شده است. اولین پایلوت TOD در شهر پرند خواهد بود و مطالعات آن تقریباً نهایی شده است. هفت مرکز فعالیت در آنجا به صورت TOD دیده شده و شهری است که ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد که پس از اجرای این طرح کیفیت زندگی در این بخش حتماً ارتقاء پیدا خواهد کرد و سرزندگی و شادابی برای افرادی که در این مناطق زندگی می‌کنند، ایجاد شود.
ما در اجرای TOD به دنبال توسعه راه‌ها و خیابان‌ها نیستیم، به طورمثال پارکینگ‌ها را محدود کردیم نه اینکه پارکینگ وجود نداشته باشد بلکه هزینه پارکینگ و هزینه استفاده از خودروی شخصی را در این طرح بالا می‌بریم که مردم به سمت حمل‌ونقل عمومی بیایند که این موضوع در ارتقای سطح کیفی زندگی و حتی کاهش آلودگی هوا تأثیرگذار است.

 


بر اساس صحبت‌های شما به نظر می‌آید کمی طرح TOD را بر اساس نیازهای شهرهای جدید تغییر داده‌اید، تاکسی و ون نیز جزء حمل‌ونقل عمومی محسوب می‌شوند اما در حقیقت در TOD حمل‌ونقل انبوه‌بر مانند مترو، ال‌آرتی و بی‌آرتی مدنظر است. نظر شما چیست؟
نمی‌توان تاکسی یا ون را در طرح TOD نادیده گرفت به‌جز بحث اشتغال و کسب درآمد مردم، ایجاد مُدهایی مانند ال‌آرتی یا بی‌آرتی، هزینه‌های بالایی نیز دارند بنابراین به‌جز حمل‌ونقل انبوه‌بر، در کنار اتوبوس، به تاکسی و ون نیز به‌عنوان یک مُد حمل‌ونقل عمومی توجه می‌کنیم اما نقش کمتری در TOD ایفا می‌کند. در TOD، تأکید بر پیاده‌محوری و استفاده‌نکردن مردم از خودروهای شخصی است. تأکید بر پیاده‌محوری و اینکه چه مدی در حمل‌ونقل عمومی استفاده شود به انتخاب ساکنان است.

 


چه موضوعاتی در اجرای طرح TOD موردتوجه قرار می‌گیرد؟
در بحث TOD چند موضوع مورد تأکید است؛ شعاع دسترسی، پوشش جمعیت، اختلاط کاربری‌ها، کانون فعالیت‌ها، تراکم ساختمانی، تأمین پارکینگ و تعاریفی که برای فضاهای شهری می‌شود، مواردی است که TOD را کارآمد می‌کند. در دنیا به تمامی این مسائل توجه می‌شود. حتی میدان‌ها نیز می‌توانند برای تحقق TOD  نقش ایفا کنند. برخی گمان می‌کنند ساخت مراکز تجاری، هدایت جمعیت به سمت TOD می‌شود درحالی‌که این درست نیست زیرا ما تقاضای سفر را بالا می‌بریم. درحال‌حاضر مراکز تجاری ایجاد کرده‌اند و به آن TOD می‌گویند، از کل تهران جمعیت را به آن نقطه سرازیر می‌کنند درحالی‌که این TOD نبوده و این نگاه درست نیست.

 


یکی دیگر از موضوعاتی که در TOD دنبال می‌شود، بحث هوشمندسازی است. آیا به این موضوع نیز توجه کرده‌اید؟
حتماً یکی از اولویت‌های ما همین موضوع است. بحث نرم‌افزارها و خدمات الکترونیک مورد تأکید است و بحث هوشمندسازی شهرها و اینکه شهروند از داخل خانه نیاز اولیه خود را برطرف کند نیز موردتوجه قرار گرفته است.

 


آیا در تدوین طرح‌های تفصیلی شهرهای جدید، موضوع TOD موردتوجه قرار گرفته است؟
سال‌هاست که طرح‌های تفصیلی و جامع با نگاه قبلی تدوین می‌شود و در این نگاه، موضوعی به نام TOD دیده نشده است. در یک سال و اندی که دستورالعمل شورای عالی شهرسازی ابلاغ شده، طرح‌های تفصیلی که درحال‌حاضر تهیه می‌شود، با نگاه به موضوع TOD است. در طرح‌های قدیمی نیز به دلیل اینکه در حال اجرای TOD هستیم، یکسری تغییرات ایجاد خواهد شد. اختلاط کاربری‌ها را بر هم می‌زنیم و این تغییرات در شورای عالی شهرسازی در دستور کار قرار می‌گیرد و طرح‌های قدیمی نیز بر اساس دستورالعمل‌های ابلاغ شده، در حال تغییر است. کسب‌وکار و رونق مناطق TOD می‌تواند به کاهش تقاضای سفر منجر شود. ما به دنبال کاهش شلوغی، بهبود اقتصادی، کاهش مصرف سوخت، دسترسی به فضاهای عمومی، تأکید به نقش محلات و توجه به اقتصادهای خُرد، موارد دیگری است که ما به آن تأکید داریم. نباید ایجاد مراکز تجاری بزرگ، معیشت مغازه‌های کوچک را تحت‌الشعاع و آسیب قرار دهد.

 


 بنابراین نگاه اجتماعی در اجرای TOD پررنگ‌تر است.
اولویت ما همین مسائل اجتماعی است که اگر این موضوع موردتوجه قرار نگیرد، به نظر می‌آید که این طرح موفق نخواهد بود. موضوعات اجتماعی در بحث TOD باید پررنگ‌تر از سایر موضوعات باشد. یکی از ویژگی‌های شهرهای جدید این است که این موضوعات را در کنار هم قرار می‌دهد. ما باید افراد کم‌توان و دارای معلولیت را هم در این طرح ببینیم. نمی‌توان به‌راحتی فضا را تغییر داد بلکه باید فضاهای شهری را مناسب این افراد کرد.

 


 فکر می‌کنید با توجه به اینکه درحال‌حاضر بیشتر شهرهای جدید به‌عنوان خوابگاه استفاده می‌شود و اکثر فعالیت‌های اجتماعی ساکنان این شهرها در پایتخت یا کلان‌شهر مجاور آنها انجام می‌شود، فضاهای عمومی مورد استقبال قرار گیرد؟
این موضوع دیگر در شهرهای جدید وجود ندارد و تنها محل سکونت شب نیستند. یکی از ایرادات شهرهای جدید، بحث اشتغال بود، این نگاه از قبل وجود داشته اما امروزه با توجه به سکونتی که اتفاق می‌افتد و خدماتی که در شهرهای جدید داده می‌شود و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی مانند آلودگی هوا، سکونت در این مناطق جذابیت پیدا کرده است.

 

به‌طور مثال شهر هشتگرد هوایی پاک دارد و ما نیز وظیفه داریم که ارتباط بین کلان‌شهرها و شهرهای جدید را با حمل‌ونقل ریلی ایجاد کنیم؛ مشکلاتی که پایتخت یا شهرهایی مانند اصفهان و شیراز دارد، مردم را به سمت شهرهای حاشیه‌ای برده تا بتوانند از آب‌وهوا و کیفیت زندگی بهتری برخوردار شوند و دیگر بحث خوابگاهی وجود ندارد. درحال‌حاضر این شهرها جمعیت روز دارند به طور مثال شهر صدرا در حاشیه شیراز یکی از تجربه‌های موفق ما است. در شهر پرند هم ۱۰۰ هزار نفر سکونت دارند. غروب‌ها سرزنده است، کسب‌وکار شکل گرفته و مردم در حال تردد هستند. در شهر پردیس نیز اوضاع به همین صورت است.

 


 آیا برای ایجاد شهرهای جدید و طرح‌هایی مانند TOD، از مدل‌های خارجی نیز الگوبرداری کرده‌اید؟
تفاهم‌نامه‌ای با کره‌جنوبی در حوزه ساخت‌وساز، صرفه‌جویی و استفاده از سوخت‌های نوین انجام شده است، به‌زودی پیاده‌روی سبز ما در شهر اندیشه هم مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد که یکی از پیاده‌راه‌های قابل‌توجه است.  در بحث اتصال کلان‌شهرها به شهرهای جدید، در چهار شهر قطار برقی را ایجاد می‌کنیم تا این اتصال را تسهیل کنیم و به دنبال این هستیم که مردم بتوانند برای ترددشان از حمل‌ونقل عمومی سریع استفاده کنند.

 

امیدواریم سال آینده بحث قطار برقی پردیس هم به سرانجام برسد که باعث کاهش ترافیک جاده‌ای شود و امیدواریم امسال نیز بحث قطار برقی هشتگرد را اجرایی کنیم که پیش‌بینی می‌شود حجم بالایی از ترافیک ورودی‌های تهران کاهش پیدا کند. در بخش شهر جدید اندیشه که در جنوب‌غربی پایتخت قرار دارد با شهرهایی مثل شهریار و ملارد، هماهنگی انجام شده که یک خط ریلی برای آن منطقه بکشیم زیرا جمعیت عظیمی در آن پهنه استقرار پیدا کرده‌اند و روزانه ورودی تهران در این بخش قفل می‌شود که امیدواریم با توسعه حمل‌ونقل انبوه‌تر، این مشکلات حل شود.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی