نخستین هفته‌نامه تخصصی حمل و نقل

HAMLONAGHL WEEKLY

TWEEKLY.IR

امروز: ۱۳۹۹ پنج شنبه ۱۴ فروردين | Thursday 2 Apr 2020 | اِلخَميس ٨ شعبان ١٤٤١
پربیننده‌ترین:
تبلیغات
پروازنما تین نیوز
کیوسک
شماره: 246 | ۱۳۹۸ دوشنبه ۲۶ اسفند
کد خبر: ۲۲۱۴۲

رشد ترانزیت ریلی در ایران و تحلیل شاخص‌های آن

فاطمه ستوده|

دستکم در نیمه قرن اخیر هیچ پارادایمی به‌اندازه توسعه، ذهن بشر به‌ویژه سیاستمداران و اندیشمندان را به خود مشغول نکرده است. این مسئله بیشتر در کشورهای درحال‌توسعه مطرح می‌شود چراکه رشد تکنولوژی نخست در غرب اتفاق افتاده و در حال رخ دادن است و ما در این سوی دنیا با فرهنگی به‌غایت کهن‌تر، در حال آزمون‌وخطا در حوزه تکنولوژی هستیم. اما ابعاد این تکنولوژی فقط به ابعاد اجتماعی و فرهنگی محدود نمی‌شود و نخست، اقتصاد را هدف قرار می‌دهد. چراکه پس از رشد اقتصادی است که رشد تاریخ سیاسی و فرهنگی نیز ممکن می‌شود. و این در حالی است که صِرِف رشد اقتصادی نمی‌توان به کشوری توسعه‌یافته گفت و عملیاتی شدن این تعبیر، به رشد در همه ابعاد نیاز دارد. به همین دلیل نیز هست که کشورهایی نظیر روسیه یا چین با پذیرش رشد اقتصادی و نظامی، الزاما توسعه‌یافته به مفهوم جامعه‌شناختی کلمه محسوب نمی‌شوند.

 


اما در تعریف امروزینِ توسعه، به عوامل اقتصادی که با تولید ثروت و بهبود شرایط مادی زندگی و توزیع برابری ثروت و دارایی سروکار دارد و عامل اجتماعی که براساس بهبود و پیشرفت شاخص‌های مربوط به امور بهداشت، آموزش‌وپرورش، مسکن و اشتغال اندازه‌گیری می‌شود پرداخته شده است. توسعه از نظر بعد سیاسی نیز شامل ارزش‌هایی مانند حقوق بشر، آزادی سیاسی، حق رأی و شکلی از دموکراسی و همچنین بعد فرهنگی است.

 


اما همان‌طور که عنوان کردیم سنگ‌بنای نخست توسعه در همه ابعاد، رشد و توسعه اقتصادی است و رشد و توسعه حمل‌ونقل و ترانزیت نیز نخستین و مهم‌ترین رکن توسعه اقتصادی است. درواقع رشد و توسعه ترانزیت داخلی و بین‌المللی به‌عنوان یک شبکه واحد و منسجم، پیشران توسعه اقتصادی در همه ابعاد است و از این رهگذر، می‌توانیم اعتلای این مفهوم و مثال‌واره‌های عینی‌اش را در کشور خودمان بسنجیم.

 


این در حالی است که در جهان امروز، ترانزیت کالا یکی از زنجیره‌های مهم در بخش بازرگانی خارجی محسوب می‌شود. ترانزیت، با ایفای نقش رابط میان تولید و بازار مصرف، به‌مثابه پلی است که بخش‌های مختلف جوامع با عبور از روی آن، به سمت توسعه پایدار حرکت می‌کنند. به اعتقاد بسیاری از اقتصاددانان، مطالعات انجام‌شده در سطح کلان اقتصادی برخی از کشورها نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در بخش ترانزیت باعث افزایش صادرات و به‌تبع آن به رشد اقتصادی منجر می‌شود. بر این اساس، رشد ترانزیت در کشور ما بخصوص در حوزه جاده‌ای، سپس ریلی و سپس دریایی (حمل‌ونقل هوایی کمتر در توسعه ترانزیت به‌جز هواپیماهای کارگو و باری تأثیر دارد)، نتایج حاکی از آن است که توسعه بخش ترانزیت تأثیر معنی‌داری در بلندمدت بر صادرات کالا (غیرنفتی) گذاشته است.

 


دلیل این امر هم این است که ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود از مزیت بالقوه‌ای برخوردار است، به‌طوری‌که از مجموع سه کریدور بزرگ ترانزیتی جهان، دو کریدور شمال به جنوب و شرق به غرب از خاک ایران عبور می‌کند. اما با توجه به اینکه از ظرفیت‌های ترانزیت ایران به‌طور کامل استفاده‌نشده و ایران پتانسیل ترانزیت ۲۰ میلیون تن کالا را دارد، فعال کردن کریدورهای مزبور و استفاده کامل از ظرفیت‌های ترانزیتی کشور می‌تواند ضمن کسب درآمدهای ارزی موجب ایجاد اشتغال و توسعه صنعت حمل‌ونقل کشور شود.
اما رشد ترانزیت در همه کشورهای جهان همبستگی مثبت و معناداری با رشد حمل‌ونقل ریلی دارد. در کشور ما به‌زعم یک استاد حمل‌ونقل در دانشگاه تهران، این رشد، موزون نیست و هنوز کفه رشد حمل‌ونقل به سمت بخش جاده‌ای سنگینی می‌کند.

 


شهاب‌الدین کرمانشاهی در گفتگو با خبرنگار ما تأکید می‌کند که تحریم‌های مداوم آمریکا علیه ایران باعث شده است که مبادلات بانکی سخت انجام گیرد و دورزدن تحریم‌ها فرآیند ترانزیت ریلی و توسعه و اعتلای آن را طولانی کرده است. ضمن اینکه در داخل هم مشکلاتی نظیر منطقی نبودن تعرفه‌های ریلی و طولانی بودن فرآیندهای گمرکی و توقف زمان‌بر واگن‌ها در مسیر و ایستگاه‌ها نیز وجود داشته است.
کرمانشاهی تصریح کرد: «درحال‌حاضر تمرکز بخش ریلی بر حل مشکلات خود با کمک بخش خصوصی قرار گرفته و امیدوارم این اتفاق بیفتد تا بتوانیم از ظرفیت‌های بالقوه ایران و همچنین زیرساخت‌ها و خطوط ریلی به نفع رشد اقتصاد کشور بهره ببریم.»این در حالی است که در آبان ماه امسال با امضای سندی در آنکارا، مسیر جدیدی در کریدور جاده ابریشم برای ترانزیت کالا از چین به اروپا از مسیر ایران فعال شد. سعید رسولی، مدیرعامل راه‌آهن دراین‌باره با اشاره به موافقت شورای حمل‌ونقل CIS به عضویت ایران به‌عنوان عضو وابسته که در اجلاس بلاروس به ثبت رسید، گفت: «راه‌آهن ایران به دنبال توسعه همکاری‌های بین‌المللی است.»

 


معاون وزیر راه‌وشهرسازی درباره نقش «یو آی سی» در جذب کمک‌های فنی و مالی از نهادهای بین‌المللی برای راه‌آهن ایران داشته باشد، گفت: «راه‌آهن ایران در تعامل مناسبی با «اتحادیه راه‌آهن‌ها» است و این سازمان از اعضای خود پشتیبانی فنی و علمی ازجمله راه‌آهن ایران می‌کند.»
این در حالی است که رشد حمل‌ونقل ریلی قطعا وابسته نوع تعامل با جهان و کشورهای همسایه نیز هست اما اتفاقاتی که در چند سال اخیر اما به لحاظ تکنولوژیکی افتاده، به توسعه مناسب شبکه ریلی در مسیرهای ترانزیتی و مبادی مرزی و پس‌کرانه‌های بنادر تجاری، یکپارچگی خطوط ریلی کشور با کشورهای همسایه، حذف قوانین دست و پاگیر، پرهیز از موازی‌کاری به نفع توسعه صنایع، کوتاه کردن زمان تعویض بوژی‌ها و زمان تعمیر کشتی در حمل‌ونقل ترکیبی (بنادر و ریل) انجامیده است.

 


اما به‌طورکلی مشکلات بخش ترانزیت را می‌توان به دو گروه سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تقسیم کرد. در دنیا اما رشد ترانزیت به نفع ترانزیت ریلی سوق داشته، چراکه راه‌آهن حجم عظیم کالاهای ترانزیتی را حمل می‌کند، ضمن اینکه هزینه سوخت ترانزیت جاده‌ای نیز ۷ برابر ریلی است. درواقع ضمن رعایت پروتکل‌های زیست‌محیطی، تمام دنیا راه‌آهن حجم عظیم کالاهای ترانزیتی را حمل می‌کند و درآمدی ۴ برابر جاده‌ای نیز دارد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد
عنوان صفحه‌ها
نظرسنجی